Sprint 3

Ontwerprichtlijnen en criteria

Ontwerprichtlijnen zijn concrete uitgangspunten die richting geven aan het ontwerp. Ze worden opgesteld op basis van inzichten uit onderzoek, zoals interviews, observaties of tests, en vertalen deze inzichten naar praktische handvatten voor het maken van ontwerpkeuzes. Ontwerprichtlijnen beschrijven hoe een oplossing eruit moet zien of functioneren om goed aan te sluiten bij de behoeften en mogelijkheden van de doelgroep.

Ze zorgen ervoor dat het ontwerp niet willekeurig tot stand komt, maar onderbouwd is en consistent blijft. Daarnaast helpen ze om binnen een team dezelfde richting aan te houden en keuzes te verantwoorden. Ontwerprichtlijnen vormen daarmee de brug tussen onderzoek en ontwerp: ze zetten wat is geleerd om in hoe er ontworpen moet worden.

1.  Ontwerprichtlijnen

Opleiding: Communicatie, Media & Design

Vorm: Ontwerprichtlijnen

Opgesteld door: Alandra & Ekim & Jayda

1. Houd informatie kort en eenvoudig

Informatie moet begrijpelijk zijn voor laaggeletterde gebruikers.

• Gebruik korte zinnen en eenvoudige woorden
• Vermijd lange en complexe teksten
• Toon alleen essentiële informatie
• Werk met een duidelijke hiërarchie (titel, kern, stappen)

2. Gebruik zo min mogelijk afleidende elementen

Overbodige visuele of bewegende elementen verstoren het begrip.

• Vermijd drukke layouts en overvolle schermen
• Gebruik bewegend beeld (video) alleen wanneer het echt iets toevoegt
• Zorg voor rust en focus in het ontwerp

3. Combineer tekst met audio

Ondersteun lezen met luisteren om begrip te vergroten.

• Voeg een voorleesfunctie toe aan tekst
• Laat tekst en audio synchroon lopen
• Geef gebruikers controle over tempo (pauzeren, herhalen)

4. Bied context, maar houd zelfstandigheid centraal

Context helpt bij begrip, maar de gebruiker moet het ook zonder kunnen begrijpen.

• Geef korte, duidelijke uitleg of voorbeelden
• Gebruik eventueel een mini-verhaal of situatie
• Zorg dat informatie ook los van context begrijpelijk blijft

5. Gebruik eenvoudige en herkenbare visuele ondersteuning

Visuals moeten ondersteunen, niet verwarren.

• Gebruik herkenbare iconen en beelden
• Beperk het aantal visuele elementen
• Gebruik kleur om belangrijke informatie te benadrukken
• Vermijd abstracte of onduidelijke visuals

6. Werk met duidelijke structuur en stappen

Gebruikers hebben behoefte aan overzicht en houvast.

• Deel informatie op in duidelijke stappen (1, 2, 3)
• Maak de volgorde visueel zichtbaar
• Gebruik duidelijke call-to-actions (wat moet de gebruiker doen?)

7. Sluit aan op de leefwereld van de doelgroep

Communicatie moet herkenbaar en relevant zijn.

• Gebruik voorbeelden uit het dagelijks leven van de doelgroep
• Vermijd formele en afstandelijke taal
• Houd rekening met taalniveau en culturele context

8. Verminder afhankelijkheid en vergroot zelfredzaamheid

De gebruiker moet informatie zelfstandig kunnen begrijpen en gebruiken.

• Maak informatie direct toepasbaar
• Vermijd dat extra uitleg van anderen nodig is
• Zorg voor duidelijke instructies en begeleiding

9. Beperk digitale complexiteit

Digitale drempels moeten zo laag mogelijk zijn.

• Houd interacties simpel en intuïtief
• Vermijd ingewikkelde systemen of stappen
• Focus op toegankelijkheid en gebruiksgemak

1. Gebruik eenvoudige, korte en gestructureerde informatie

De interventie moet informatie aanbieden in korte, overzichtelijke stappen met alleen de essentiële inhoud. Lange en complexe teksten worden vermeden, omdat deze leiden tot verwarring en afhaken. Door een duidelijke hiërarchie (titels, kernpunten en stappen) wordt informatie beter scanbaar en begrijpelijk.

2. Zorg voor een duidelijke stap-voor-stap structuur

De informatie moet logisch opgebouwd zijn in een vaste volgorde (bijvoorbeeld stap 1, 2, 3), zodat gebruikers weten waar ze moeten beginnen en wat ze moeten doen. Elke stap bevat een concrete actie (bijv. wat mee te nemen of wat te regelen), waardoor de gebruiker meer houvast ervaart.

3. Combineer tekst met ondersteunende audio

De interventie moet tekst ondersteunen met audio (voorleesfunctie), zodat gebruikers zowel kunnen lezen als luisteren. Dit vergroot het begrip en maakt de informatie toegankelijker voor laaggeletterden. Het is hierbij belangrijk dat gebruikers zelf het tempo kunnen bepalen en de informatie kunnen herhalen.

4. Gebruik rustige en herkenbare visuele ondersteuning

Visuele elementen moeten eenvoudig, functioneel en herkenbaar zijn (zoals duidelijke iconen). Overbodige of drukke visuals en bewegend beeld worden vermeden, omdat deze afleiden van de kernboodschap. Kleur en beeld worden alleen ingezet om belangrijke informatie te benadrukken.

5. Bied context, maar behoud zelfstandigheid van de gebruiker

De interventie moet korte, ondersteunende context bieden (bijvoorbeeld een korte uitleg of voorbeeld), zodat gebruikers beter begrijpen waarom iets belangrijk is. Tegelijkertijd moet de informatie ook zonder extra uitleg begrijpelijk zijn, zodat gebruikers zelfstandig hun weg kunnen vinden zonder afhankelijk te zijn van anderen.

2.  Randvoorwaarden

Opleiding: Applied Datascience & AI (ADSAI)

Vorm: Randvoorwaarden

Opgesteld door: Canay & Quinty

Ontwerprichtlijnen worden binnen ADSAI niet alleen gebaseerd op kwalitatieve inzichten (zoals interviews), maar ook op kwantitatieve data-analyse. Denk hierbij aan patronen, trends en correlaties die uit datasets naar voren komen en richting geven aan ontwerpkeuzes. Bij datagedreven oplossingen houden ontwerprichtlijnen ook rekening met de werking en beperkingen van algoritmes en modellen. Dit betekent dat het ontwerp aansluit op wat technisch haalbaar en betrouwbaar is.

• Het ontwerp is gebaseerd op zowel kwalitatieve inzichten (zoals interviews) als kwantitatieve data-analyse.
• Het ontwerp sluit aan op de behoeften, vaardigheden en context van de doelgroep.
• Het ontwerp houdt rekening met de mogelijkheden en beperkingen van AI-modellen (zoals nauwkeurigheid en onzekerheid).
• Resultaten van het systeem worden duidelijk en begrijpelijk gepresenteerd aan de gebruiker.
• Het systeem biedt transparantie over hoe uitkomsten tot stand komen (uitlegbaarheid).
• Het ontwerp houdt rekening met privacy en AVG-richtlijnen (minimale dataverzameling, veilige verwerking).
• Het ontwerp voorkomt of minimaliseert bias en oneerlijke uitkomsten in data en modellen.
• Het systeem is gebruiksvriendelijk en toegankelijk voor de beoogde doelgroep.
• Het ontwerp ondersteunt interpretatie van data en modeluitkomsten (bijv. via visualisaties of toelichting).
• Het systeem kan iteratief verbeterd worden op basis van feedback en nieuwe data.
• Ontwerpkeuzes zijn onderbouwd en consistent binnen het project.
• Ontwerprichtlijnen worden waar mogelijk vertaald naar meetbare criteria (bijv. nauwkeurigheid, gebruiksgemak).

• Open Source en Overdracht: Alle ontwikkelde materialen (zoals code en documentatie) moeten als ‘open source’ beschikbaar zijn, waarbij de gemaakte keuzes duidelijk zijn vastgelegd voor toekomstige teams.
• Beveiliging en Privacy (GDPR/AVG): Het product moet technisch zo zijn ingericht dat gevoelige data nooit lekt of misbruikt kan worden.
• Interpreerbaarheid: Een eindgebruiker (zoals een havenmeester of burger) moet begrijpen waarom een model een bepaalde uitkomst geeft.
• Robuustheid en foutafhandeling: Het systeem mag niet crashen als een externe bron (zoals een API van de gemeente of haven) tijdelijk offline is.
• Schaalbaarheid en performance: De oplossing moet blijven werken als de hoeveelheid data toeneemt of als er meerdere gebruikers tegelijkertijd een aanvraag doen.

3. Software Requirement Specification

1. Doel

Het doel van het systeem is het aanbieden van overheidsinformatie in verschillende mediavormen (tekst, audio, video) zodat gebruikers met lage taalvaardigheid informatie beter kunnen begrijpen en acties kunnen uitvoeren. Het systeem ondersteunt gebruikers bij het interpreteren van informatie door deze gestructureerd en visueel ondersteund aan te bieden.

2. Werking

Het systeem presenteert informatie in een stapsgewijze interface. Gebruikers kunnen per stap kiezen hoe zij de informatie willen ontvangen (tekst, audio of video).

De applicatie verwerkt input (gebruikerskeuze) en toont bijbehorende content. Navigatie tussen stappen wordt ondersteund via een eenvoudige interface.

1. Requirements

Functionele Requirements

Niet-functionele Requirements